Thu

17

Mar

2011

Αναπάντητα ερωτήματα στην εποχή της δι@ύγειας, της Βίκυς Ιακώβου (alfavita.gr)

Ένα από τα βασικά αιτήματα του Διαφωτισμού, το οποίο στη συνέχεια αποτέλεσε καταστατική αρχή αλλά και βασικό διακύβευμα των νεότερων και σύγχρονων κοινωνιών, ήταν το αίτημα της δημοσιότητας. Στη μνημονιακή Ελλάδα, η τελευταία αυτή λέξη, ως σχεδόν συνώνυμη της οποίας είχε εν τω μεταξύ καθιερωθεί η λέξη διαφάνεια, τείνει να αντικατασταθεί με μια άλλη: τη διαύγεια...

 

Εδώ και πολλούς μήνες, η διαύγεια έχει εισβάλει για τα καλά στο επίσημο πολιτικό λεξιλόγιο, για να σημάνει το μεγαλόπνοο εγχείρημα που έχει αναλάβει η πολιτική ηγεσία: τη μέσω ανάρτησης στο διαδίκτυο γνωστοποίηση των δημόσιων εγγράφων. Από τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις που κατατίθενται στη Βουλή μέχρι τις αποφάσεις επιμέρους γραφείων μιας δημόσιας υπηρεσίας, από τα βιογραφικά σημειώματα των βουλευτών μέχρι τις υπογεγραμμένες από διοικητικούς υπάλλήλους εγκρίσεις δαπανών, σχεδόν τα πάντα βρίσκουν μια θέση στη νεόκοπη δημόσια σφαίρα του διαδικτύου. Προσφέρεται έτσι στους πολίτες μια αληθινά πρωτόγνωρη –αν και μάλλον δίχως ουσιαστικές προοπτικές– δυνατότητα άσκησης ελέγχου.

 

Όπως όμως κάθε μεγαλόπνοο εγχείρημα, έχει και αυτό τις ατέλειές του, τα σκοτεινά του σημεία. Κάποια από αυτά αφορούν παραδόξως, και ενάντια σε κάθε προσμονή, εκείνο ακριβώς το υπουργείο που πρώτο θα έπρεπε να συμβάλει, με κάθε τρόπο, στην τελεσφόρηση του εγχειρήματος: το υπουργείο Παιδείας.

 

 

Τη στιγμή αυτή, εκκρεμεί η δημοσίευση στο ΦΕΚ των πρυτανικών πράξεων διορισμού των εκλεγμένων μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού των ΑΕΙ. Ενώ 800 περίπου νέοι επιστήμονες έχουν εκλεγεί εδώ και δύο σχεδόν χρόνια, ενώ έχει ολοκληρωθεί ο έλεγχος νομιμότητας των εκλογών τους, η πολιτεία δεν προβαίνει στις απαραίτητες κινήσεις, ώστε να αναλάβουν επιτέλους τα καθήκοντά τους.

Όποιος γνωρίζει λίγο την προβλεπόμενη από τον νόμο διαδικασία δεν μπορεί παρά να εκπλήσσεται με αυτή την καθυστέρηση: η προκήρυξη μιας θέσης μέλους ΔΕΠ προϋποθέτει αφενός την έγκρισή της από το ΥΠΔΒΜΘ, μετά από αίτημα του εκάστοτε πανεπιστημίου και στο πλαίσιο προγραμματικών συμφωνιών, και αφετέρου την εξασφάλιση των απαιτούμενων κονδυλίων. Με άλλα λόγια, τα χρήματα που αντιστοιχούν στην κάθε προκηρυσσόμενη θέση (πρέπει να) την «ακολουθούν» μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Γι’ αυτό, είναι τουλάχιστον παραπλανητική η εκ μέρους των αρμοδίων χρήση εκφράσεων που αφήνουν να εννοηθεί ότι οι διορισμοί χρειάζονται την έγκριση «νέων» πιστώσεων από το ΥΠΟΙΚ. Το τι απέγιναν τα χρήματα για τις εν λόγω 800 θέσεις, πολλές από τις οποίες προκηρύχθηκαν ακόμη και το 2008, παραμένει απεναντίας ένα πολύ εύστοχο αλλά αναπάντητο ερώτημα, τουλάχιστον για τους άμεσα ενδιαφερόμενους, τα ΑΕΙ και τους εκλεγμένους.

 

Με την καταστροφική για την κοινωνία εφαρμογή του 1:5 και στον τομέα της Παιδείας, η πολιτική ηγεσία έχει ένα ισχυρό άλλοθι για να παρατείνει επ’ αόριστον την απαράδεκτη αυτή κατάσταση. Αξίζει όμως να επισημανθεί πως, μετά τον Σεπτέμβριο του 2009, έπρεπε να μεσολαβήσει η άσκηση πίεσης από τα ΑΕΙ και τους αδιόριστους ώστε να φτάσει επιτέλους (τον Ιούνιο του 2010 κι έπειτα τον Ιανουάριο του 2011) η ημέρα της ορκωμοσίας κάποιων από τους εκατοντάδες πανεπιστημιακούς που ήταν μέχρι τότε σε αναμονή (πάλι για δύο περίπου χρόνια). Το ΥΠΔΒΜΘ αναβάλλει δηλαδή συστηματικά και κατά βούληση την πλήρωση των θέσεων, εκμεταλλευόμενο την ασάφεια του σχετικού νόμου, ο οποίος δεν καθορίζει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα εντός του οποίου οφείλει να προβεί στην έκδοση των ΦΕΚ διορισμού. Το εάν η τακτική αυτή συνάδει με το ζητούμενο της «διασφάλισης της ποιότητας» του ερευνητικού και διδακτικού έργου των Πανεπιστημίων αποτελεί ρητορικό ερώτημα, το οποίο εντούτοις οι κυβερνώντες μάλλον δεν έχουν καν θέσει.

 

Παρά τις περί του αντιθέτου εξαγγελίες, η ενίσχυση των ΑΕΙ με το επιστημονικό δυναμικό που έχει κριθεί απαραίτητο για τη λειτουργία τους δεν φαίνεται λοιπόν να συγκαταλέγεται ούτε μεταξύ των άμεσων προτεραιοτήτων της κυβέρνησης ούτε, έστω, μεταξύ των θεμάτων που αξίζουν σοβαρή και υπεύθυνη αντιμετώπιση. Αυτό πιστοποιούν και οι απαντήσεις που δόθηκαν σε πρόσφατες ερωτήσεις, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου: οι ερωτηθέντες υφυπουργοί –Παιδείας, Οικονομικών και Εσωτερικών– δεν έκαναν τίποτε άλλο από το να επιδοθούν στο προσφιλές στους κατοίκους της Γηραιάς Αλβιώνος άθλημα, την αντισφαίριση. Κανένας δεν θέλησε να αναγνωρίσει ότι είναι αρμόδιος να παράσχει δημοσίως μια ξεκάθαρη και οριστική απάντηση για το αν, πότε και πώς θα πραγματοποιηθούν οι διορισμοί. Εκτός κι αν θεωρηθεί απάντηση το αναμάσημα «πληροφοριών» ήδη γνωστών σε όσους παρακολουθούν έστω και στο ελάχιστο το θέμα.1

 

Την κάθε άλλο παρά διαυγή αυτή εικόνα συμπληρώνει ένα ακόμα στοιχείο, δυσεξήγητο για κάποιους, ευεξήγητο για κάποιους άλλους: το βαθύ σκοτάδι που περιβάλλει την καθορισμένη με βάση την ημερομηνία πρωτοκόλλου σειρά προτεραιότητας που έχουν οι φάκελοι των εκλεγμένων πανεπιστημιακών στο ΥΠΔΒΜΘ. Ο καθένας μπορεί βέβαια να μάθει τηλεφωνικά τη σειρά του, την οποία ωστόσο πάντα συνοδεύουν εκφράσεις όπως «περίπου» ή «πάνω κάτω». Είναι προφανές πως αυτή η ατομική, προφορική και ολότελα ασαφής ενημέρωση, η οποία εξάλλου εξαρτάται από την καλή θέληση του εκάστοτε υπαλλήλου, δεν επιτρέπει κανέναν έλεγχο ούτε εξασφαλίζει ότι, σε περίπτωση που τηλεφωνήσει ξανά, θα ακούσει κανείς τον ίδιο αριθμό –οι προαναφερθείσες εκφράσεις αφήνουν περιθώρια για μετακινήσεις. Οι ουκ ολίγες δικαιολογίες για τις αλλαγές τούτες δεν έχουν καμία σημασία, καθώς δίνονται από προφανώς αναρμόδιους υπαλλήλους. Όμως στο ερώτημα γιατί η λίστα παραμένει κρυμμένη στους σκληρούς δίσκους των ηλεκτρονικών υπολογιστών του ΥΠΔΒΜΘ, γιατί δεν θεωρείται, όπως θα έπρεπε, έγγραφο που οφείλει να το δημοσιεύσει, δεν έχει δοθεί καμία επίσημη απάντηση. Ωστόσο μόνο η δημοσιοποίησή της και η πραγματοποίηση των διορισμών με βάση αυτήν θα έδειχναν ότι η χρήση του όρου διαύγεια αποτελεί κάτι περισσότερο από μια κενή νοήματος μεταφορά.

 

Όπως και το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας, οι νέοι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι δεν αντιμετωπίζονται ως άμεσα εμπλεκόμενοι στους οποίους οι κυβερνώντες οφείλουν να δίνουν λόγο αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, σαν θεατές ενός παιγνιδιού που έχει στηθεί ερήμην τους και, στη χειρότερη, σαν φανατικοί αναγνώστες του Λεοπόλδου φον Ζάχερ-Μαζόχ οι οποίοι αρέσκονται στο να υποβάλλονται σε συνεχή σκωτσέζικα ντους, μέχρι τελικής πτώσεως. Εξάλλου, αν αναλογιστεί κανείς ότι η δημοκρατική διαφωτιστική αρχή της δημοσιότητας είναι σύμφυτη με την έννοια του Πανεπιστημίου, ίσως η σύγχρονη επανερμηνεία της αποκλειστικά με όρους διαδικτυακής διαύγειας να είναι πολύ πιο ανησυχητική απ’ όσο εκ πρώτης φαντάζει.

 

 

 

 

1 Βλ. http://lecture.jimdo.com/νεα/βουλη-ερωτησεισ/

 

Παράλληλα, όμως, το ΥΠΔΒΜΘ απαιτεί ό,τι το ίδιο δεν εφαρμόζει: για παράδειγμα, απηύθυνε πρόσφατα στα ΑΕΙ «διευκρινίσεις» για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμόσουν το Πρόγραμμα Διαύγεια, διότι είχαν υπάρξει «περιπτώσεις εσφαλμένης ανάρτησης», βλ. 

http://ypepth.opengov.gr/panaretos/wp-content/uploads/2011/03/diaygeia.pdf

 

ΠΗΓΗ

 

 

 

Write a comment

Comments: 1
  • #1

    Σίσσυ (Friday, 18 March 2011 01:50)

    Πολύ ωραίο άρθρο, μπράβο!!