Οι περικοπές και οι απολύσεις βαθαίνουν την ανοιχτή πληγή της επισφάλειας (avgi.gr)

Παναγιώτης Σωτήρης*

 

Η επισφαλής εργασία είναι μια ανοικτή πληγή της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης. Για πολλά χρόνια μεγάλο μέρος των εκπαιδευτικών και ερευνητικών αναγκών καλύπτεται είτε από τις διδάσκουσες και τους διδάσκοντες με βάση το ΠΔ 407/80 στα Πανεπιστήμια είτε από το έκτακτο εκπαιδευτικό και ερευνητικό προσωπικό των ΤΕΙ. Ιδίως τα περιφερειακά πανεπιστήμια και τα περισσότερα ΤΕΙ δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς αυτούς τους διδάσκοντες, που αντιμετωπίζουν, πέραν της επισφάλειας, μεγάλες καθυστερήσεις πληρωμές, συμβάσεις μόνο για ένα κλάσμα των πραγματικών ωρών διδασκαλίας, απλήρωτη εργασία. Διαμορφωνόταν έτσι συνθήκη ακαδημαϊκού και εργασιακού εξευτελισμού, με διδάσκοντες να περιπλανώνται, αναγκαστικά «ιπτάμενοι», ανά την Ελλάδα, μόνο και μόνο για να μπορούν να παραμένουν μέσα στον ακαδημαϊκό και ερευνητικό χώρο.

Σήμερα, αυτή η συνθήκη επιδεινώνεται ριζικά. Καταρχάς, έχουμε τις δραστικές περικοπές πιστώσεων τόσο για διδάσκοντες 407/80 όσο και για επιστημονικούς και ερευνητικούς συνεργάτες στα ΤΕΙ, που ήδη οδήγησαν σε απολύσεις συμβασιούχων διδασκόντων αλλά και αναγκαστική διακοπή πολλών μαθημάτων και σε περιφερειακά πανεπιστήμια και σε ΤΕΙ. Έπειτα έχουμε το τεράστιο πρόβλημα με την καθυστέρηση του διορισμού μελών ΔΕΠ που έχουν εκλεγεί και είτε μένουν στην ανεργία είτε αναγκαστικά προσλαμβάνονται ως διδάσκοντες 407/80. Τέλος, έχουμε το πάγωμα όλων των νέων προκηρύξεων θέσεων, παρά το γεγονός ότι τα νέα τμήματα παραμένουν υποστελεχωμένα και τα παλαιότερα αντιμετωπίζουν κύμα συνταξιοδοτήσεων.

 

Επιπρόσθετα, όλα δείχνουν ότι πάμε για νέο κύμα περικοπών, με το Ραγκούση να εξαγγέλλει μείωση κατά 50% των προσλήψεων συμβασιούχων ορισμένου χρόνου σε όλο το δημόσιο. Τυχόν ανάλογη μείωση των πιστώσεων για συμβασιούχους διδάσκοντες θα σημαίνει αναγκαστικά μαζικές απολύσεις και σημαντικές περικοπές στα προσφερόμενα γνωστικά αντικείμενα.

 

Με αυτό τον τρόπο απαξιώνεται μια ολόκληρη γενιά νέων (και αναγκαστικά όχι πια τόσο νέων…) επιστημόνων και ερευνητών, που ωθούνται αναγκαστικά στην ετεροαπασχόληση, την ανεργία ή την επιστημονική μετανάστευση, και συρρικνώνεται η επιστημονική και ερευνητική παραγωγή της χώρας.

 

Η μαζική έξοδος συμβασιούχων διδασκόντων από τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ δεν θα σημάνει το τέλος της επισφαλούς εργασίας στην ανώτατη εκπαίδευση. Ο νέος Νόμος - Πλαίσιο θα καταργήσει ουσιαστικά τη βαθμίδα του λέκτορα και στη θέση της θα εισάγει μια μορφή εντεταλμένων διδασκόντων που θα προσλαμβάνονται με σύμβαση ορισμένου χρόνου και δεν θα έχουν καμιά προοπτική εξέλιξης ή μονιμότητας. Επιπρόσθετα, τόσο στις κυβερνητικές εξαγγελίες όσο και στις προτάσεις του ΕΣΥΠ διαρκώς επανέρχονται σχέδια για την επιστροφή σε μια εκσυγχρονισμένη εκδοχή των παλιών βοηθών, μέσα από τις προτάσεις για ανάθεση διδακτικών καθηκόντων σε υποψήφιους διδάκτορες ή σε μεταδιδακτορικούς υπότροφους. Άλλωστε, το πρότυπο που έρχεται ιδίως από τον Αγγλοσαξωνικό χώρο είναι οι καθηγητές να ασχολούνται περισσότερο με την έρευνα και την άγρα κονδυλίων και το βάρος της προπτυχιακής διδασκαλίας να πέφτει σε ελαστικά απασχολούμενο βοηθητικό διδακτικό προσωπικό.

 

Όλα αυτά δεν αφορούν απλώς την εργασιακή και ακαδημαϊκή απαξίωση των συμβασιούχων διδασκόντων ή των αδιόριστων μελών ΔΕΠ. Εντάσσονται σε μια κατεύθυνση υποβάθμισης και αποδιάρθρωσης της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης. Σήμερα ο απορφανισμός των ιδρυμάτων από αναγκαίο προσωπικό μέσα από την αδιοριστία, τις περικοπές πιστώσεων και το πάγωμα των νέων προκηρύξεων, σε συνδυασμό με τις τεράστιες περικοπές στην χρηματοδότηση διαμορφώνει συνθήκη πραγματικού «ακαδημαϊκού κραχ» Αυτό θα σημαίνει αδυναμία λειτουργίας πολλών ιδρυμάτων, πραγματική υποβάθμιση των παρεχόμενων σπουδών, με τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ να προσφέρουν λιγότερα μαθήματα, να καταργούν κατευθύνσεις και να μη σχεδιάζουν νέα μεταπτυχιακά, και τελικά υποβαθμισμένα πτυχία.

 

Επιπλέον, η χρηματοδοτική ασφυξία και οι περικοπές προσωπικού αποτελούν μοχλό για την μετάλλαξη της ανώτατης εκπαίδευσης. Εξωθούν αναγκαστικά τα ιδρύματα να συμπεριφερθούν ως οιονεί μάνατζερ, να εισάγουν δίδακτρα και συνολικά ανταποδοτικές πρακτικές. Τα αναγκάζουν να καταφύγουν στην «πώληση των ασημικών» και την επιχειρηματική αξιοποίηση είτε της περιουσίας των ιδρυμάτων είτε του ερευνητικού τους έργου. Κάνουν πράξη τη μετάβαση από το δημόσιο δωρεάν δημοκρατικό πανεπιστήμιο σε μια εκδοχή αυταρχικού μεταδευτεροβάθμιου εκπαιδευτηρίου που δεν προσφέρει ολόπλευρη ακαδημαϊκή μόρφωση αλλά απλώς τη βάση για επάλληλους κύκλους επανακατάρτισης και «δια βίου μάθησης».

 

Γιʼ αυτό το λόγο η μάχη ενάντια στις περικοπές, την ακαδημαϊκή αδιοριστία και την επέκταση της επισφαλούς ακαδημαϊκής εργασίας δεν αφορά μόνο τη θέση των ίδιων των συμβασιούχων διδασκόντων, αλλά το μέλλον και την προοπτική συνολικά της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης. Σίγουρα η συγκρότηση πρωτοβουλιών διδασκόντων 407/80 σε αρκετά ΑΕΙ, ο συντονισμός με τους εκτάκτους των ΤΕΙ και τα μέλη ΔΕΠ σε αναμονή τοποθέτηση είναι ένα ελπιδοφόρο μήνυμα αλληλεγγύης και συλλογικής κινητοποίησης. Όμως, δεν αρκεί. Το πανεπιστημιακό κίνημα έχει δείξει στο παρελθόν ότι και τις δυνάμεις και τους τρόπους έχει για να ανατρέπει αντιεκπαιδευτικές πολιτικές. Σήμερα με την δημόσια και δωρεάν ανώτατη εκπαίδευση να βρίσκεται σε συνθήκη πραγματικής διακινδύνευσης, καλείται να βγει ξανά μπροστά, διαλέγοντας το δρόμο της αποφασιστικής και παρατεταμένης σύγκρουσης με τις πολιτικές της επισφάλειας, της χρηματοδοτικής ασφυξίας και της επιχειρηματικής μετάλλαξης. Τώρα, πριν είναι αργά…

 

 

ΠΗΓΗ

 

 

Write a comment

Comments: 0