Πανεπιστήμια υπό κηδεμονία (makthes.gr)

Σφοδρή αντίδραση της ακαδημαϊκής κοινότητας στο νέο σχέδιο νόμου για την ανώτατη παιδεία.


Το νομοσχέδιο, που πρόκειται να συζητηθεί την Πέμπτη ή την Παρασκευή στο άτυπο υπουργικό συμβούλιο, πρόκειται να δημοσιοποιηθεί από την υπουργό Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου στη σύνοδο των πρυτάνεων, στον Βόλο....

Της Στελίνας Μαργαριτίδου

Την ώρα που η Αθήνα για μία ακόμη φορά βρισκόταν στο επίκεντρο επεισοδιακών διαδηλώσεων για το μεσοπρόθεσμο, στον Κοινοβουλευτικό Τομέα Ελέγχου Παιδείας η υπουργός Παιδείας Άννα Διαμαντοπούλου παρουσίαζε το νέο σχέδιο νόμου για την ανώτατη παιδεία. Ένα νομοσχέδιο που πρόκειται να συζητηθεί την Πέμπτη ή την Παρασκευή στο άτυπο υπουργικό συμβούλιο και στη συνέχεια να δημοσιοποιηθεί στη σύνοδο των πρυτάνεων, στον Βόλο.
Όπως όλα δείχνουν, το σχέδιο νόμου, που έχει ανάψει φωτιές σε όλες τις πρυτανικές αρχές της χώρας από τον Μάρτιο, οπότε πρωτοσυζητήθηκε, θα κατατεθεί για ψήφιση στην ολομέλεια της Βουλής στις αρχές Ιουλίου.
Οι πρυτανικές αρχές όλης της χώρας βρίσκονται ήδη επί ποδός, καθώς έχουν εκφράσει σε όλους τους τόνους και με όλα τα μέσα την κατηγορηματική αντίθεσή τους, ενώ τα συνδικαλιστικά όργανα των καθηγητών, όπως η ΠΟΣΔΕΠ, έχουν ήδη ρίξει το γάντι στην υπουργό Παιδείας, κατηγορώντας την για το οικονομικό και εκπαιδευτικό αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει τα πανεπιστήμια.
Στο μεταξύ, χθες, στην πρώτη συζήτηση ενώπιον των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ, μόνο η βουλευτής Εύα Καϊλή και ο Κ. Καρτάλης εξέφρασαν τις επιφυλάξεις τους για το νέο σχέδιο νόμου, κάνοντας λόγο για τη δεινή οικονομική θέση στην οποία έχουν περιέλθει τα πανεπιστήμια, και κυρίως το ΑΠΘ, από το οποίο έχει περικοπεί η χρηματοδότηση κατά 50%.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να φέρει τα πάνω κάτω στα ΑΕΙ και, κατ’ επέκταση, και στα ΤΕΙ, αφαιρώντας βασικές αρμοδιότητες που μέχρι σήμερα έχει ο πρύτανης και θέτοντας τα ανώτατα ιδρύματα υπό την κηδεμονία ενός συμβουλίου στο οποίο θα συμμετέχουν και εξωπανεπιστημιακοί, οι οποίοι μάλιστα θα αποφασίζουν για βασικά ζητήματα. Δεν είναι όμως μόνο αυτό το “κόκκινο πανί” για τους πρυτάνεις, που ήδη έχουν δηλώσει την αντίθεσή τους. Ταυτόχρονα, επιχειρείται ένα συνεχόμενο σύστημα αξιολόγησης των ΑΕΙ, βάσει του οποίου θα έρχονται τα χρήματα στα ιδρύματα. Προοδευτικά ενισχύονται τόσο ο θεσμός του επισκέπτη καθηγητή όσο και η αναζήτηση χορηγιών, για να στηριχθεί το ερευνητικό και εκπαιδευτικό έργο των ΑΕΙ και ΤΕΙ.
Όλα όσα επιχειρούνται κάνουν την ανώτατη παιδεία στη χώρα να λειτουργεί βάσει του μοντέλου των ιδιωτικών πανεπιστημίων των ΗΠΑ. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Από το 2013-14 έρχονται και ανακατατάξεις στον πανεπιστημιακό χάρτη που επιφυλάσσουν συγχωνεύσεις ΑΕΙ...

Συμβούλιο του ιδρύματος με εξωπανεπιστημιακούς
Ο ρόλος του πρύτανη αποδυναμώνεται δραστικά, καθώς, με τον νέο νόμο, το συμβούλιο του ιδρύματος, που θα αποτελείται από 9, 11, 13 ή 15 μέλη, ανάλογα με το μέγεθος του κάθε ιδρύματος, αναλαμβάνει τα ηνία του πανεπιστημίου αποφασίζοντας για όλα σχεδόν τα θέματα. Το συμβούλιο του ιδρύματος έχει εποπτικές και ελεγκτικές αρμοδιότητες. Σε αυτό συμμετέχουν μόνο καθηγητές ή αναπληρωτές καθηγητές του ιδρύματος, οι οποίοι θα εκλέγονται από όλα τα μέλη ΔΕΠ, καθώς και από εκπροσώπους των φοιτητών.
Στο συμβούλιο όμως συμμετέχουν -κι αυτό ακριβώς το σημείο πυροδοτεί αντιδράσεις- και εξωπανεπιστημιακοί, οι οποίοι θα επιλέγονται από τα υπόλοιπα μέλη του συμβουλίου. Οι εξωπανεπιστημιακοί, άτομα που έχουν διαπρέψει στον κοινωνικό, επιστημονικό και επιχειρηματικό στίβο, θα μπορούν να αποφασίζουν για βασικά θέματα του πανεπιστημίου και, όπως ορισμένοι φοβούνται, θα αποτελέσουν τον... πολιορκητικό κλοιό για τη σταδιακή ιδιωτικοποίηση των ιδρυμάτων.

Η επιλογή του πρύτανη
Η επιλογή του πρύτανη του ιδρύματος θα γίνεται μέσω δημόσιας προκήρυξης και η τελική του εκλογή θα γίνεται από το συμβούλιο του ιδρύματος. Ο πρύτανης του κάθε πανεπιστημίου, όμως, θα έχει μόνο διοικητικά και κυρίως ακαδημαϊκά καθήκοντα, δηλαδή θα αποφασίζει, μεταξύ άλλων, μαζί με τη σύγκλητο για το πρόγραμμα σπουδών του πανεπιστημίου.

Χρηματοδότηση πανεπιστημίων
Η χρηματοδότηση των πανεπιστημίων συνδέεται πλέον άμεσα με ένα σύστημα αξιολόγησης των ίδιων των ιδρυμάτων που ακολουθεί ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κάθε σχολή πλέον κρίνεται και αξιολογείται για τα χρήματα που παίρνει, τα οποία σύντομα θα πρέπει να αναζητήσει και να κερδίσει από την αγορά, κάτι που συμβαίνει και τώρα μέσω των ερευνητικών προγραμμάτων.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη τη δημιουργία ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με αρμοδιότητα στη διαχείριση της περιουσίας του κάθε ιδρύματος αλλά και της ανάπτυξης ερευνητικών προγραμμάτων. Το ΝΠΙΔ -και αυτό είναι ένα ακόμη κομβικό σημείο- καταργεί πλήρως τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων των Πανεπιστημίων (ΕΛΚΕ) από τον οποίο χρηματοδοτούνται και για τις εσωτερικές τους ανάγκες τα πανεπιστήμια. Πολλοί επισημαίνουν ότι το ΝΠΙΔ θα αποτελέσει την... κερκόπορτα για να εισέλθουν ιδιώτες στα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα, θέτοντας τους νόμους και τους κανόνες της αγοράς σε έναν χώρο που χαρακτηρίζεται “χώρος ελεύθερης έκφρασης και διακίνησης ιδεών”.

Αντιδράσεις ΠΟΣΔΕΠ - πρυτάνεων
Την πρόθεσή της να προβεί σε κινητοποιήσεις εάν προχωρήσουν οι αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση έχει κάνει γνωστή εδώ και καιρό η Πανελλήνια Ομοσπονδία Καθηγητών και Ερευνητών των ΑΕΙ. Άλλωστε, αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους το νομοσχέδιο κατατίθεται μέσα στον Ιούλιο...
Η Ομοσπονδία Καθηγητών ΑΕΙ έχει καταθέσει, με τη σειρά της, τα δικά της αιτήματα, που είναι δύο: (α) Η αύξηση της χρηματοδότησης στα ΑΕΙ τα οποία έχασαν τον τελευταίο χρόνο το 50% του συνολικού ποσού που λάμβαναν και (β) Η άμεση τοποθέτηση των 800 πανεπιστημιακών που έχουν ήδη γίνει μέλη ΔΕΠ, χωρίς ο διορισμός τους να έχει δημοσιευτεί ακόμη σε σχετικό ΦΕΚ.


Αντίθετα, έχουν μειωθεί δραματικά οι έκτακτοι καθηγητές και οι 407, οι οποίοι κάλυπταν πάγιες θέσεις, ακόμη και με το καθεστώς των ετήσιων συμβάσεων.
Η έρευνα στα ελληνικά πανεπιστήμια έχει παγώσει εξαιτίας των κωλυμάτων που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία του μεγαλύτερου ερευνητικού προγράμματος για τα πανεπιστήμια («Θαλής»), ενώ οι νέοι ερευνητές μεταναστεύουν στο εξωτερικό, αφού, μετά και την κατάργηση του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, δεν υπάρχουν φορείς για τη χρηματοδότησή τους.


Αλλάζει ο τρόπος εισαγωγής στα ΑΕΙ

Ο ρόλος των φοιτητικών παρατάξεων και οι σχέσεις μεταξύ καθηγητών και φοιτητών-εκπροσώπων κομματικών μηχανισμών περιορίζεται, επιτέλους, δραστικά. Η αλήθεια είναι ότι ο χρόνος έχει ωριμάσει για κάτι τέτοιο, καθώς πρυτάνεις και υπουργείο συμφώνησαν από την αρχή σε αυτό το σημείο.
Παράλληλα, καθιερώνεται η κάρτα φοιτητή, ένα είδος ταυτότητας, δηλαδή, που θα δίνει το δικαίωμα πρόσβασης σε κάθε φοιτητή στις υπηρεσίες του ιδρύματος, ενώ οργανώνονται κέντρα αριστείας που θα χορηγούν υποτροφίες και δάνεια.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι αυτή η νέα ταυτότητα θα αποτελεί ένα άλλο είδος «πόρτας» στα ΑΕΙ, κάτι που ήδη γίνεται ευρέως στο εξωτερικό.
Από το 2013-24 αλλάζει και ο τρόπος εισαγωγής των φοιτητών στα ΑΕΙ, και αυτό είναι άμεσα συνδεδεμένο με τις αλλαγές στη δομή των ΑΕΙ που φέρνει το νέο σχέδιο νόμου.
Τα ιδρύματα οργανώνονται σε σχολές και όχι σε τμήματα, όπως είναι μέχρι σήμερα. Κάθε πανεπιστήμιο θα πρέπει να διαθέτει τρεις τουλάχιστον σχολές.
Στο σημείο αυτό κρύβονται πολλές δυσάρεστες εκπλήξεις:
Η αλλαγή αυτή θα επιφέρει ανακατατάξεις στον χάρτη των πανεπιστημίων, καθώς από το 2013 θα μειωθούν τα ανώτατα ιδρύματα της χώρας
Η αλλαγή στη διοικητική δομή των ΑΕΙ είναι ένα ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα, το οποίο δεν είναι εύκολο να φέρουν εις πέρας τα πανεπιστήμια, ιδιαίτερα τώρα που έχουν τόσες ελλείψεις σε διοικητικό και επιστημονικό προσωπικό.
Με το νέο σύστημα, ο φοιτητής εισάγεται σε σχολή και μετά από έναν χρόνο σπουδών, ανάλογα με τον βαθμό του, μπαίνει σε αντίστοιχο τμήμα. Αυτό σημαίνει δεύτερες πανελλήνιες εξετάσεις, οι οποίες θα διεξάγονται μέσα στα ΑΕΙ, με ανυπολόγιστο κόστος για τις οικογένειες των φοιτητών (πανεπιστημιακά φροντιστήρια) και για τα ίδια τα ιδρύματα, τα οποία θα διενεργούν εξετάσεις.


Προτάσεις από το ΑΠΘ

Το ΑΠΘ έχει προτείνει τρόπους για την εξεύρεση οικονομικών πόρων για το ίδρυμα, ζητώντας παράλληλα τη γραφειοκρατική απεμπλοκή του ώστε να αξιοποιήσει την περιουσία του. “Μέχρι τώρα, παρόλο που καταθέσαμε τις προτάσεις μας στο υπουργείο, δεν λάβαμε καμία απάντηση, ούτε είχαμε κάποια συνάντηση», σημειώνει ο αντιπρύτανης Οικονομικών Θεμάτων του ΑΠΘ Γ. Παντής.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της ΠΟΣΔΕΠ Ν. Σταυρακάκης, μιλώντας χθες στη “Μ”, επιφυλάχθηκε για οποιοδήποτε αντίδραση από την πλευρά της ομοσπονδίας, μέχρι να εξετάσει το νέο σχέδιο νόμου. Παρόλα αυτά, δεν αποκλείεται αμέσως μετά την κατάθεσή του οι ίδιοι οι πρυτάνεις να προσφύγουν εναντίον του, καθώς ήδη έχει γίνει λόγος για πιθανή αντισυνταγματικότητά του, αφού αμφισβητείται το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων.
Ενδεικτικό του κλίματος που έχει διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα, αλλά και της φημολογίας για τη μη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων που θα διαφωνούν με τον νέο νόμο, είναι η χθεσινή κοινή ανακοίνωση τριών πρυτάνεων των μεγαλύτερων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων της χώρας: του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδόση Πελεγρίνη, του ΑΠΘ Γιάννη Μυλόπουλου και του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Σίμου Σιμόπουλου.
Στην κοινή ανακοίνωσή τους, που απαντά ουσιαστικά στο νέο σχέδιο νόμου, οι τρεις πρυτάνεις αναφέρουν τα εξής:

  1. Τα πανεπιστήμια τόσο στις συγκλήτους τους όσο και στις συνόδους των πρυτάνεων έχουν απερίφραστα δηλώσει την ανάγκη να γίνουν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους, οι οποίες θα συμβάλλουν αποφασιστικά στη βελτίωσή τους, για την έξοδο της κοινωνίας μας από την κρίση, και όχι στη διάλυσή τους.
  2. Τα πανεπιστήμια κατ’ επανάληψη έχουν εκφράσει τη διάθεσή τους να διεξαγάγουν ουσιαστικό διάλογο με το υπουργείο, για τις αλλαγές που θα πρέπει να γίνουν στη λειτουργία τους, το οποίο όμως μέχρι σήμερα κάθε άλλο παρά έχει ανταποκριθεί στο αίτημά τους αυτό.
  3. Τα πανεπιστήμια αποτελούν χώρους ελευθερίας, έτσι ώστε οποιουδήποτε είδους υπαινιγμοί απειλής να μην τα πτοούν στην αποστολή που τους έχει ανατεθεί από την ευνομούμενη πολιτεία για δημόσια και δωρεάν παιδεία.

Από το υπουργείο Παιδείας δεν υπήρξε κανένα σχόλιο για την επιστολή.
Όπως όλα δείχνουν, η σύνοδος των πρυτάνεων, το Σάββατο στον Βόλο, όπου η υπουργός Παιδείας αναμένεται να παρουσιάσει το νέο νομοσχέδιο, θα έχει μεγάλο ενδιαφέρον!

 

ΠΗΓΗ

 

 

Comments: 0 (Discussion closed)
    There are no comments yet.