Mon

25

Jul

2011

Για τη «μεταρρύθμιση» στα ΑΕΙ: Έγινε κατολίσθηση κι έπεσε κάνας βράχος; (enthemata.wordpress.com)

 του Γιάννη Παπαθεοδώρου

 

Σε πρόσφατη συνέντευξή της η υπουργός Παιδείας κ. Άννα Διαμαντοπούλου, προσπαθώντας να βρει μια ζωντανή εικόνα για τη «μεταρρύθμιση» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης χρησιμοποίησε μια μάλλον ατυχή «μεταφορά». «Εδώ που βρίσκεται σήμερα η τριτοβάθμια εκπαίδευση», είπε η υπουργός, «δεν γίνεται παρά να πάμε σε μία τόσο ριζική αλλαγή που να είναι σαν να πέφτει ένας βράχος μέσα σε μια λίμνη.[1] Αν δεν κάνω λάθος, ο «βράχος» (θα πρέπει να) είναι το νομοσχέδιο και η λίμνη είναι το «τελματωμένο» Πανεπιστήμιο. Όσο για το ρήμα «πέφτει», φαντάζομαι ότι δηλώνει απλώς την ένταση του φυσικού φαινομένου της κατολίσθησης, αφού, στη φράση του υπουργού δεν υπάρχει υποκείμενο: κανείς δεν φαίνεται να παίρνει την ευθύνη για να «ρίξει» τον βράχο μέσα στη λίμνη....

Δεν είναι της ώρας να αναλύσουμε αυτή τη «σκηνογραφία» στην οποία συμπυκνώνεται, νομίζω, ολόκληρη η πολιτική φιλοσοφία του Υπουργείου για τη «μεταρρύθμιση», εδώ και ένα χρόνο περίπου. Δεν είναι επίσης της ώρας να συζητήσουμε το γιατί η ίδια η υπουργός υιοθετεί πλήρως την εικόνα του «λιμνάζοντος» δημόσιου πανεπιστημίου, χωρίς να έχει δώσει στη δημοσιότητα τουλάχιστον τα συγκεντρωτικά πορίσματα των αξιολογήσεων των Τμημάτων και των Ιδρυμάτων από τις αρμόδιες αρχές. Δεν είναι, τέλος, η ώρα να συζητήσουμε για το πώς και το γιατί μες στο κατακαλόκαιρο το Υπουργείο αποφάσισε διαδικασίες «εξπρές» για την ψήφιση του πρώτου νόμου, που δεν απορρέει ευθέως από τις μνημονιακές μας υποχρεώσεις. Είναι, όμως, η ώρα να συζητήσουμε για τον «βράχο».

Τα τελευταία χρόνια, κάθε υπουργός ανακοίνωνε αρχικά μια «μεταρρύθμιση» και κατέληγε –στην καλύτερη περίπτωση– να εισηγείται μερικές τροπολογίες του προϋπάρχοντος νόμου. Πρέπει να αναγνωρίσουμε στη σημερινή ηγεσία του Υπουργείου ότι σε αυτό το σημείο πρωτοτύπησε. Το νομοσχέδιο που παρουσίασε δεν είναι μια ακόμη «τροπολογία», αλλά ένας νέος νόμος που αντικαθιστά τον παλαιότερο «νόμο-πλαίσιο». Ο προηγούμενος «νόμος-πλαίσιο», ωστόσο, αποδείχτηκε εξαιρετικά ανθεκτικός, στη διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας, ακριβώς γιατί απαντούσε σε ώριμα αιτήματα της ακαδημαϊκής κοινότητας αλλά και της κοινωνίας, προσπαθώντας να συνδυάσει τον «εκδημοκρατισμό» του Πανεπιστημίου με τις νέες ακαδημαϊκές και ερευνητικές τάσεις του καιρού του. Ο νέος νόμος αναιρεί τα χαρακτηριστικά του προηγούμενου, δίνοντας έμφαση σε μια νεφελώδη «αποτελεσματικότητα», που στηρίζεται αποκλειστικά σε παράγοντες πέρα και έξω από την ακαδημαϊκή παράδοση κουλτούρα. Είναι η περίφημη «κοινωνία» και «οικονομία», την οποία –απ’ ό,τι φαίνεται– μόνο το Υπουργείο γνωρίζει, ενώ το πανεπιστήμιο την αγνοεί.

Με τα λόγια της υπουργού: «Το πανεπιστήμιο μέχρι σήμερα είναι ένας χώρος από πανεπιστημιακούς για τους πανεπιστημιακούς από τους φοιτητές για τους φοιτητές, ένα κλειστό σύνολο. Το πανεπιστήμιο ανοίγει όπως συμβαίνει σε 24 από τις 27 χώρες της Ε.Ε. σε κοινωνία, σε οικονομία, σε δυνάμεις οι οποίες είναι αυτές που κινούν την κοινωνία και χρειάζεται να έχουν όσμωση με το πανεπιστήμιο. Υπάρχει πια ένα συμβούλιο του ιδρύματος το οποίο θα κάνει τον σχεδιασμό για την ανάπτυξη, υπάρχει και ένας αριθμός ανθρώπων στο συμβούλιο του ιδρύματος που να συνδέει το πανεπιστήμιο με το πραγματικό αντικείμενό του, με την πραγματική ζωή».[2]

Αν ερμηνεύω σωστά το σχήμα της υπουργού, υπάρχει μια «πραγματική ζωή» εκεί έξω, η οποία για πρώτη φορά θα δοκιμάσει να μπει στο «κλειστό σύνολο» του πανεπιστημίου για να το αλλάξει οριστικά. Για να γίνει αυτό θα πρέπει εντωμεταξύ να μειωθεί η δημοκρατική αντιπροσώπευση, να επανέλθουν οι σκληρές ιεραρχίες των «πρωτοβάθμιων», να ρευστοποιηθούν τα γνωστικά αντικείμενα, και να αποκτήσουν υπερεξουσίες οι «εξωτερικοί». Αν αυτός είναι ο «βράχος», τότε φοβάμαι πως βρισκόμαστε μπροστά στην επικράτεια των στερεοτύπων. Και ενδέχεται, μαζί με την κατολίσθηση του βράχου, να δούμε και την κατάρρευση σημαντικών ακαδημαϊκών θεσμών του δημόσιου πανεπιστημίου. Το θέμα είναι ποιος θα πάρει την πολιτική ευθύνη να ρίξει τον «βράχο μέσα στη λίμνη», και κυρίως σε ποια όχθη θα πεταχτούν τα νερά.

Ο Γιάννης Παπαθεοδώρου διδάσκει νεοελληνική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων


[1] http://www.radio9.gr/News.aspx?a_id=17948

[2] Στο ίδιο.

 

 

ΠΗΓΗ

 

 

Write a comment

Comments: 0