Sun

28

Aug

2011

Τα σκουπίδια του "fast track" Πανεπιστημίου (avgi.gr)

Ο ανταγωνισμός στην ανώτατη εκπαίδευση παράγει σκουπίδια. Δώστε χρόνο στην επιστήμη. Είναι η δραματική έκκληση επιστημόνων και ερευνητών που βιώνουν εδώ και δεκαετίες τις ολέθριες συνέπειες της μόλυνσης της επιστήμης από τις διαδικασίες "fast track" που θεσμοθετεί στα δικά μας πανεπιστήμια ο νόμος για την ανώτατη εκπαίδευση. Η Ά. Διαμαντοπούλου μας λέει να σιγήσουμε διότι τα όσα προβλέπει ο νόμος της, εφαρμόζονται στις 24 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποκρύπτει, όμως, το γεγονός ότι οι εφαρμογές αυτές, όπως αναγνωρίζει δημοσίως ακόμα και ο προκάτοχός της, υπουργός της Ν.Δ., Α. Σπηλιωτόπουλος, επανεξετάζονται εξαιτίας των δυσμενών αποτελεσμάτων τους. "Ανταγωνισμός" και "αξιολόγηση", οι προμετωπίδες του νόμου Διαμαντοπούλου, είναι κόκκινο πανί για ένα μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας, καθώς ενοχοποιούνται για τον εκφυλισμό της επιστημονικής δραστηριότητας, το κλείσιμο πολλών τμημάτων και τις εκπτώσεις στο επίπεδο σπουδών. Ο Γιώργος Τριμπέρης, καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μιλώντας σε εκδήλωση της Πρωτοβουλίας για την Υπεράσπιση του Δημόσιου και Δωρεάν Πανεπιστημίου, έδωσε μια διεθνή γεύση τόσο των συνεπειών όσο και των αντιδράσεων από την εφαρμογή του fast track μοντέλου πανεπιστημιακής εκπαίδευσης...

Η υπουργός ευαγγελίζεται την προώθηση του ανταγωνισμού στην Ανώτατη εκπαίδευση, όταν στον υπόλοιπο κόσμο πυκνώνουν οι φωνές περί του αντιθέτου.

 

Εδώ τα καλά "προϊόντα"...

Η επιστημονική παραγωγή, στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών έχει αποκτήσει όλα τα χαρακτηριστικά της ξέφρενης βιομηχανικής παραγωγής. Τουτέστιν, παραγωγή ενός πληθωρισμού από "προϊόντα", εν πολλοίς πανομοιότυπα το ένα με το άλλο, όπου εδώ σαν προϊόντα θεωρούνται κυρίως οι επιστημονικές δημοσιεύσεις, υιοθέτηση τεχνικών marketing για τη διαφήμιση και την προώθησή τους, extra αμοιβές και bonus των ερευνητών-παραγωγών αναλόγως του αριθμού των παραγόμενων "προϊόντων-δημοσιεύσεων" στη μονάδα του χρόνου, πιστοποίηση των "προϊόντων" και των διαδικασιών από εξωτερικές εταιρείες πιστοποίησης, και εμπορική εκμετάλλευση αυτών.

 

Συγγνώμη είναι "λάθος"

Ο υπερπληθωρισμός δημοσιεύσεων από τους επιστήμονες στην προσπάθειά τους να ανταπεξέλθουν του ανταγωνισμού ώστε να κερδίσουν μια θέση, προαγωγή ή μονιμότητα, χρήματα και φήμη, έχει οδηγήσει σε δύο κυρίως αποτελέσματα: στην καλύτερη περίπτωση υπερβολές ή απάτη και στη χειρότερη, λανθασμένα αποτελέσματα. Το γεγονός ότι τέτοια χαρακτηριστικά μόλυναν την επιστήμη και τους επιστήμονες αποτελεί απόρροια του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο τις τελευταίες δεκαετίες κλήθηκαν να λειτουργήσουν, ένα περιβάλλον με αξίες ξένες προς τις παραδοσιακά ακαδημαϊκές.

 

Ρεκόρ αναξιοπιστίας

Όπως γράφει και ο καθηγητής της Ιατρικής του Stanford Γιάννης Ιωαννίδης σε άρθρο του στο Scientific American (June 2011), με τίτλο “An Epidemic of false claims" (http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=an-epidemic-of-false-claims), πολλοί, από τους ισχυρισμούς επιστημόνων έχουν αποδειχτεί λανθασμένοι. "Λανθασμένες μελέτες και διογκωμένα αποτελέσματα σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά έχουν λάβει τη μορφή επιδημίας. Το πρόβλημα έχει καταστεί ανεξέλεγκτο στα οικονομικά και τις κοινωνικές επιστήμες, ενώ απαντάται ακόμη και στις φυσικές επιστήμες και κυρίως στη βιο-ιατρική. Η πιθανότητα δε, ένα αποτέλεσμα να είναι σωστό είναι αντιστρόφως ανάλογη της δημοσιότητας που έχει λάβει. Μοντέρνα και hot πεδία, τα οποία υπόσχονται, στους θεράποντες αυτών, υψηλές οικονομικές απολαβές, τείνουν να παρουσιάζουν και το χειρότερο ιστορικό αξιοπιστίας".

Ως αντίδραση λοιπόν, και ως απάντηση στον εκφυλισμό της επιστημονικής δραστηριότητας, της “fast track" επιστήμης έχει ξεπηδήσει η κίνηση "Slow Science", κυρίως από γερμανούς ερευνητές, (και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, αλλά μάλλον αναμενόμενο, εξ αιτίας της διακριτής επιστημονικής κουλτούρας της Γερμανίας σε σχέση με την αγγλοσαξονική). Η κίνηση κάνει έκκληση στον επιστημονικό κόσμο για μεγαλύτερη σύνεση.

 

Το Μανιφέστο της "Αργής Επιστήμης"

"…Η επιστήμη χρειάζεται χρόνο για να στοχάζεται", λέει το μανιφέστο των ερευνητών. "Η επιστήμη χρειάζεται χρόνο για να διαβάσει και χρόνο για να αποτύχει. Η 'Αργή Επιστήμη', ήταν η μόνη δυνατότητα για εκατοντάδες χρόνια πριν. Σήμερα, αυτή η πρακτική χρειάζεται να ξαναγεννηθεί και να προστατευθεί. Χρειαζόμαστε χρόνο για να κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον, κυρίως όταν διεξάγεται διάλογος ανάμεσα στις φυσικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Δεν μπορούμε να σας λέμε όλη την ώρα τι σημαίνει η επιστήμη μας, για το πού θα ήταν καλή και χρήσιμη. Η επιστήμη χρειάζεται χρόνο".

 

Έπεσαν τα στάνταρτς

Σε ό,τι αφορά στην αξιολόγηση, ο Γ. Τριμπέρης επικαλέστηκε τόσο τη βρετανική όσο και τη γερμανική εμπειρία, όπως καταγράφεται από δημοσιεύματα του Τύπου (π.χ. "Independent", "Zeit", Frankfurter Allgemeine") και δηλώσεις προσωπικοτήτων της επιστήμης όπως ο Sir Harry Kroto.

Έχουμε και λέμε λοιπόν:

28.3.2002: "Τώρα ευκολότερα πτυχία: Τα πανεπιστήμια χαμήλωσαν τα στάνταρντς ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των φοιτητών που αποφοιτούν. Με αυτόν τον τρόπο επιτρέπουν να αποφοιτούν λιγότερο ικανοί φοιτητές".

24.7.2004: "Τα τελευταία 10 χρόνια, έκλεισαν τις πόρτες τους περισσότερα από το 30% των Τμημάτων Φυσικής. Έχουν επίσης εξαφανιστεί 10 Τμήματα Χημείας. Η επιδημία αυτή αναμένεται να έχει μεγάλη επίδραση στις ερευνητικές δραστηριότητες στη Μ. Βρετανία".

15.5.2004: O Sir Harry Kroto Νόμπελ Χημείας το 1996) δηλώνει: "Πολλοί αντιπρυτάνεις αντί να χρησιμοποιούν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για να ενδυναμώσουν την επιστημονική τους βάση, τα χρησιμοποιούν συστηματικά σαν επιχείρημα για να εξαφανίζουν ακόμα και τμήματα με σχετικά ισχυρές ερευνητικές δραστηριότητες.

Την εικόνα συμπληρώνει η δήλωση της Dr. Βrenda Courley αντιπρύτανη του βρετανικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (1.2.2005):

"Η άφιξη των δυνάμεων της αγοράς δημιούργησε κάποια πολύπλοκα κοινωνικά ζητήματα και θέτει κάποιες δύσκολες ερωτήσεις στους πολιτικούς και στις ηγεσίες των πανεπιστημίων. Χρειάζεται όλοι να αναρωτηθούμε τι θεωρούμε δεδομένο στα Ιδρύματα τα οποία έχουν υπηρετήσει την κοινωνία για τόσο καιρό, τόσο καλά, και τι χρειάζεται να προστατευθεί από τις παντοδύναμες δυνάμεις της αγοράς. Πιστεύω ότι τα πανεπιστήμια αντιπροσωπεύοντας τα υψηλότερα ιδανικά της κοινωνίας μας, πρέπει να λειτουργούν με υψηλότερα στάνταρτς απ' ό,τι άλλοι οργανισμοί. Όμως, πιστεύω, επίσης, ότι αυτά τα υψηλά ιδανικά βρίσκονται σε κίνδυνο σ’ ένα σύστημα εγκαταλελειμμένο στις δυνάμεις της αγοράς".

 

Η γερμανική εμπειρία

Οι Γερμανοί φοιτητές με τις πορείες, τις καταλήψεις και τις παντοειδείς άλλες διαμαρτυρίες τους, κατά τον Νοέμβριο του 2009, που δεν παρουσιάσθηκαν από τα ελληνικά ΜΜΕ, επέφεραν ισχυρό πλήγμα στα μέτρα για την εφαρμογή της "Μπολόνιας" στη χώρα τους. Αυτά τα γεγονότα αποτέλεσαν αφορμή για δύο σημαντικές εφημερίδες της γερμανικής οικονομικο-πολιτικής ελίτ, τη σοσιαλδημοκρατική "Zeit" και τη συντηρητική Frankfurter Allgemeine", να επισημάνουν σε πρόσφατα άρθρα τους τα καταστροφικά αποτελέσματα της μεταρρύθμισης της Μπολόνιας για τα γερμανικά πανεπιστήμια.

 

Μπέρδεψαν την έρευνα με τα λογιστικά

Η Zeit σε τίτλους άρθρου της ("Nieder mit Bologna", 27.11.2009) βροντοφωνάζει: "Κάτω η Μπολόνια! Η αποκαλούμενη μεταρρύθμιση κατέστρεψε τα γερμανικά πανεπιστήμια"! Όμως, πιο εντυπωσιακή και αποκαλυπτική είναι η τοποθέτηση της συντηρητικής "Frankfurter Allgemeine" με δύο άρθρα της ("Die Bologna-Blase ist geplatzt" και "Humboldt reloaded", στις 22 και 24/11/2009). Στο πρωτοσέλιδο άρθρο της με τίτλο "Έσκασε η φούσκα της Μπολόνιας", διαπιστώνει ότι "Έχει σκηνοθετηθεί μια κενή περιεχομένου επιστήμη, όπου την επιστημονική αντιπαράθεση έχουν εκτοπίσει τύποι άνευ ουσίας, νομιμότητες διαδικασιών και συμφέροντα ισχύος. Δεν διεξάγεται πλέον έρευνα επειδή κάποιο ερώτημα χρειάζεται απάντηση, αλλά επειδή πρέπει να μπουν χρηματικοί πόροι στα λογιστικά βιβλία". Και καταλήγει: "Αν είναι να γίνει κάτι καλύτερο τώρα, αυτό θα οφείλεται στους φοιτητές και στις διαμαρτυρίες τους. Χωρίς αυτούς, η παιδεία στη Γερμανία ποτέ δεν θα σταθεί στα πόδια της"!

Όπως επισημαίνει ο Γ. Τριμπέρης, οι δύο εφημερίδες αποκαλύπτουν την παραγωγή ημιμαθών επιστημόνων από τα εταιρικώς μεταλλαγμένα γερμανικά πανεπιστήμια, εκφράζοντας στην ουσία την παραδοχή του κατεστημένου της χώρας-ατμομηχανής της Ε.Ε. ότι η μεταρρύθμιση της Μπολόνιας είναι ακατάλληλη ακόμα και για τις γερμανικές επιχειρήσεις για τις οποίες προοριζόταν. Επιπρόσθετα, η οικονομική ελίτ της χώρας αντιλαμβάνεται πλέον ότι ζημιώνεται μακροπρόθεσμα από το να μετατρέπει σε κέρδος τα αποτελέσματα της παρελθούσας (και εξαντλούμενης) βασικής έρευνας, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα την ανάπτυξή της έναντι της εφαρμοσμένης έρευνας.

 

ΠΗΓΗ

 

 

Comments: 0 (Discussion closed)
    There are no comments yet.