Sun

08

Jan

2012

4 βήματα για μία μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση (agelioforos.gr)

Ο νέος νόμος-πλαίσιο για την ανώτατη εκπαίδευση, που ψηφίστηκε στη Βουλή με ευρεία πλειοψηφία, προκάλεσε θυελλώδεις αντιδράσεις στα πανεπιστήμια. Πώς κρίνετε τη φιλοσοφία των αλλαγών;


Πρόκειται για μεταρρύθμιση ριζικότατη που θα φέρει τα πάνω κάτω στα πανεπιστήμια. Ανατροπή των πάντων επ’ ωφελεία του κερδώου Ερμού. Ο λόγιος Ερμής θα περάσει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας....

Θα το αντιληφθεί αυτό η πανεπιστημιακή κοινότητα; Εχει στο σύνολό της την ευαισθησία να το αντιληφθεί; Εχει τη σχετική παιδεία, μόρφωση, καλλιέργεια ή θα θεωρήσει τη σύνδεση του πανεπιστημίου με την αγορά εργασίας και με το «επιχειρείν» πρόοδο και εκσυγχρονισμό, όπως, άλλωστε, την παρουσιάζουν οι «μεταρρυθμιστές», επικαλούμενοι μάλιστα «διακεκριμένα» (=εμπορευματοποιημένα) πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής που παίζουν τα ίδια επιχειρησιακά παιχνίδια. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, κι εγώ: έχουν οι φοιτητές την ανάλογη παιδεία, ώστε να κατανοήσουν πλήρως πού οδηγούνται τα πανεπιστήμια; Φοβούμαι πως όχι. Οι παρατάξεις και τα κόμματα πνίγουν στα πανεπιστήμια τα άτομα και δεν τα αφήνουν να κατακτήσουν τα πεδία της ελεύθερης σκέψης. Κι εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος. Οι κομματικές παρατάξεις -ανεύθυνες όπως κάθε μέρα όλοι μας διαπιστώνουμε- δεν αφήνουν τους νέους ανθρώπους να αναζητήσουν και να βρουν στα πεδία της παιδείας την ελεύθερη σκέψη και την ολοκλήρωσή της. Εννοούν να τους κατευθύνουν, που σημαίνει τους καταδυναστεύουν, δηλαδή τους υπαγορεύουν στρατηγικές οδηγητικές και επικοινωνιακές συμπεριφορές. Οψόμεθα.

Από την πρώτη στιγμή, όταν παρουσιάστηκε το σχέδιο νόμου μέσα στο καλοκαίρι, πανεπιστημιακοί είχαν μιλήσει για «κατάρρευση του δημόσιου πανεπιστημίου». Εσείς, πώς βλέπετε τις ρυθμίσεις για τα 15μελή συμβούλια διοίκησης, την κατάργηση του ασύλου, τις τριετείς σπουδές και τα υπόλοιπα ζητήματα αιχμής;

Δεν πρόκειται για «κατάρρευση» του δημόσιου πανεπιστημίου. Πρόκειται για κατάλυση του πανεπιστημίου. Που σημαίνει: καταλύεται εσκεμμένα το πανεπιστήμιο στη μορφή που το γνώρισε ο άνθρωπος από την εποχή της Ακαδημίας του Πλάτωνα έως σήμερα και στη θέση του υψώνεται ένα κατασκεύασμα κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του εμπορεύεσθαι και του επιχειρείν. Δε χρειάζεται να καταναλώσει κανείς πολλήν φαιάν ουσίαν, για να αποκτήσει εικόνα των τεκταινομένων. Φτάνει να αναλογιστεί τις τριετείς πανεπιστημιακές σπουδές, για να αντιληφθεί περί τίνος πρόκειται. Τα πανεπιστήμια στα μέτρα της αγοράς. Αυτό ενδιαφέρει.

Δηλαδή τα πανεπιστήμια πρέπει να είναι αποκομμένα από την αγορά εργασίας;

Κανείς φυσικά δεν ισχυρίστηκε ότι τα πανεπιστήμια πρέπει να διαρρήξουν κάθε σχέση τους με τις αγορές και τα λοιπά επιχειρησιακά δρώμενα. Είναι υποχρεωμένα τα πανεπιστήμια να τείνουν ευήκοον ους σε όλα όσα συντελούνται μέσα στο κοινωνικό και το εμπορικό, βιομηχανικό κ.τ.λ. γίγνεσθαι. Δε θα αποκοπούν από τη ζωή, την οποία στο μέτρο των δυνατοτήτων τους οφείλουν να υπηρετούν. Αυτά έτσι έχουν και έτσι τα αποδεχόμαστε. Αλλο αυτό, όμως, και άλλο να καθορίζει η αγορά εργασίας και να οδηγεί και να κατευθύνει την πανεπιστημιακή έρευνα αποκλειστικά στους δικούς της τους ρυθμούς. Αυτό θα σήμαινε την απώλεια της πνευματικής αυτονομίας των ανώτατων πνευματικών ιδρυμάτων και την εξάρτησή τους από τα αγοραία συμφέροντα. Αυτό δεν είναι μόνο δυσάρεστο· είναι και τραγικό. Και σ’ αυτό αποσκοπούν η μείωση του χρόνου σπουδών (τριετής φοίτηση κ.τ.λ.) και τα ενδιάμεσα πτυχία. Ολα αυτά πάλι δηλώνουν ότι τα πανεπιστήμια θα μεταβληθούν σε επαγγελματικές σχολές· θα ετοιμάζουν πρόσκαιρο επιστημονικό προσωπικό, το οποίο θα θεραπεύει κρατούσες καταστάσεις, θα υπηρετεί τις αγορές και πέραν αυτών ουδέν. Ιδού η στρέβλωση των πανεπιστημίων και των οραμάτων τους.

Και σε τι μπορεί να αποβλέπει μία τέτοια προσπάθεια;

Είναι ηλίου φαεινότερον ότι οι σχεδιαστές αυτών των κόσμων χρησιμοποιούν τα πανεπιστήμια, για να υπηρετήσουν ξένους προς το πνεύμα της επιστήμης και της παιδείας σκοπούς, χωρίς να υπολογίζουν ότι η περιορισμένη τεχνολογική και επαγγελματική εκπαίδευση βάζει περιοριστικούς φραγμούς στην ίδια την τεχνολογία και στον επαγγελματισμό, ο οποίος εξαρτάται από αυτήν. Μόνον η παιδεία έχει τη δύναμη να ανοίξει νέους ουρανούς, ακόμη και στην τεχνολογία. Μόνον όταν τα φτερά της τεχνολογίας είναι καμωμένα από τα αθάνατα υλικά της παιδείας, αυτή (η τεχνολογία) μπορεί να απογειωθεί. Αλλιώτικα είναι καταδικασμένη να σέρνεται στη γη.

Για τις άλλες ρυθμίσεις;

Για τα συμβούλια διοίκησης, για το πολυθρύλητο «άσυλο» και τα λοιπά ζητήματα αιχμής που με ρωτάτε, μία και μόνη είναι η απάντηση: Να αφήσουμε τα πανεπιστήμια να αυτοδιοικηθούν.

Τα πανεπιστήμια, όμως, δεν κατάφεραν να επιλύσουν σοβαρά προβλήματά τους μέχρι σήμερα...

Και βέβαια έχουν προβλήματα τα πανεπιστήμια. Μόνον όσοι εθελοτυφλούν δεν τα βλέπουν. Εχουν προβλήματα που αναφέρονται στην ποιότητα των ανθρώπων που τα λειτουργούν. Λείπει από αυτούς το ύψιστο πνευματικό αγαθό, η παιδεία. Εχουν εισβάλει σ’ αυτά και τα εξουσιάζουν ποικίλα κυκλώματα και τα λεηλατούν. Σύμφωνα πάντοτε με ένα δημοκρατικό νόμο, το 1268, διοικούνται από τις πλειοψηφίες των ανεπαρκών, που συνασπίζονται γύρω από επίσης ανεπαρκείς συνδικαλιστικές ηγεσίες, οι οποίες ελαύνονται από φιλοδοξίες δυσανάλογες προς τα μεγέθη τους και επιβάλλουν τη βούλησή τους επιλέγοντας και εκλέγοντας τους ομοίους τους. Σ’ αυτές τις ασχήμιες συνηγορούν και τα κόμματα. Σε τέτοιες ανίερες κούρσες οι σεμνοί και εγκρατείς επιστήμονες φυσικά δε συμπράττουν. Σιωπούν και περιορίζονται στο έργο τους το διδακτικό και το ερευνητικό, με αποτέλεσμα να μην επηρεάζουν ουσιαστικά/διοικητικά τα τμήματά τους. Βέβαια, επηρεάζονται από τη διδασκαλία τους και την εν γένει προσφορά τους οι φοιτητές, οι οποίοι συνδέονται διά βίου μαζί τους. Κι αυτό είναι το κέρδος. Καλό αυτό, αλλά δεν αρκεί.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο δεν προσφέρει λύση σε αυτήν την παθογένεια;

Αυτό το καίριο πρόβλημα των πανεπιστημίων τα νέα μέτρα της κ. υπουργού δεν το αγγίζουν· το προσπερνούν και το παραβλέπουν με μία νοοτροπία στρουθοκαμηλική. Κι όμως, εδώ βρίσκεται η πηγή των δεινών· είναι ο ξεριζωμός της ανθρώπινης ποιότητας από τα ανώτατα ιδρύματα· η νόθευση ύστερα ακολουθεί. Και όταν η πανεπιστημιακή ποιότητα μηδενίζεται, μηδενίζονται αυτομάτως και όλοι οι άλλοι παράγοντες, οι οποίοι αποτελούν μαζί της γινόμενο. Γινόμενο και όχι άθροισμα... Και όλα αυτά με τις ευλογίες του νόμου 1268. Αγιος ο νόμος και δημοκρατικός. Ομως ανεπαρκής να προστατέψει τους ναούς της σκέψης από τη συνωμοτική βουλιμία των συνδικαλιστών.

Κύριε Τσολάκη, δεν περιέχει θετικά στοιχεία ο νέος νόμος;

Και βέβαια παρουσιάζει και θετικά στοιχεία ο νόμος της κ. υπουργού. Η αντιμετώπιση του ασύλου, π.χ., μπορεί -κάτω από καλούς οιωνούς και χειρισμούς- να εξελιχθεί σε μια γενναία και επωφελή πράξη. Το άσυλο είναι καιρός να εξεταστεί από την αρχή με φόντο τη σημερινή πολιτική πραγματικότητα, η οποία, φυσικά, το καθιστά περιττό. Αλλωστε κανείς δε δικαιούται να αγνοεί ότι το άσυλο αφορά τις ιδέες και τη διακίνησή τους. Πάντως, σε καμία περίπτωση δεν αφορά την παθολογία των κοινωνικών και ηθικών εκτροπών. Και ούτε είναι λίγα τα αρνητικά που το συνοδεύουν.

 

Χρήστος Τσολάκης, ομότιμος καθηγητής Νεοελληνικής Γλώσσας ΑΠΘ


 

ΠΗΓΗ

 

 

Write a comment

Comments: 0